W języku potocznym ciepło jest pojęciem wieloznacznym. W fizyce przez ciepło rozumie się formę przekazywania energii (bez udziału pracy i promieniowania). Miarą tak przekazywanej energii jest ilość ciepła. Przez długie wieki człowiek nie odczuwał potrzeby ilościowego ujęcia wrażeń ciepła i zimna. Potrzebę tę zrodziły dopiero próby naukowego potraktowania zjawisk cieplnych. Trudności powstały już przy budowie termometrów, to znaczy przyrządów do ilościowego wyznaczania temperatury. Pokonał je na początku XVIII wieku gdańszczanin z pochodzenia, Daniel Gabriel Fahrenheit. Sukces ten stanowił przełom w ilościowych badaniach zjawisk cieplnych. Początkowo uważano, że miarą ilości ciepła, jakie ciała sobie przekazują, jest po prostu zmiana ich temperatury. Znaleziono nawet wzory, które pozwalały określić, np. temperaturę mieszaniny powstałej w wyniku dolania wody o niskiej temperaturze do wody o wyższej temperaturze (kaloryrnetr). Wzory tego rodzaju nie stosowały się jednak do mieszaniny wody z lodem; temperatura mieszaniny po stopieniu lodu była dużo niższa, niż to wynikało ze wzorów. Podobne odstępstwa obserwowano w przypadku wody, do której wrzucano kawałki ciał stałych (np. kulki metalowe).